Het WOW! signaal

Het WOW! signaal

De zoektocht naar leven elders in het universum is in volle gang. Voor een groot deel wordt deze zoektocht bepaald door het ontdekken van planeten waarop eventueel leven mogelijk zal zijn. Dit kan door te zoeken naar planeten die lijken op de aarde, maar ook door het zoeken naar mogelijke signalen die de andere beschavingen uit zouden zenden.

Door het zoeken van radiosignalen die worden uitgezonden door andere beschavingen, zou er eventueel een andere leefbare planeet gevonden kunnen worden. Dit project heet the Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI) en bestaat sinds 1984. Geloof het of niet, maar de wetenschappers achter SETI hebben daadwerkelijk eenmaal een onverklaarbaar signaal opgevangen, wat sindsdien bekend staat als het WOW!-signaal.

SETI

De Search for Extraterrestrial Intelligence is in 1984 opgericht met als missie: het zoeken naar buitenaards leven door middel van radiosignalen, die een (andere) beschaving (bewust) de ruimte instuurt. Wij hier op Aarde doen dat namelijk ook: wat wij via satellieten sturen gaat het universum in. Je moet hierbij denken aan o.a. radio, TV en GPS-signalen. Deze signalen sturen wij al ongeveer 110 jaar, met de snelheid van het licht, de ruimte in. Sinds de Canadese uitvinder Reginald Fessenden het eerste audiosignaal verzond.

Rondom de Aarde hangt er dus een grote bol aan signalen met een straal van 110 lichtjaar (1.040.000.000.000.000 kilometer!), deze bol bevat alle media die we ooit hebben verzonden via satellieten. In deze bol zijn ook al meerdere exoplaneten gevonden, en de bol wordt natuurlijk steeds groter en groter (met de lichtsnelheid). Als op een van die exoplaneten een levensvorm is, zou die onze signalen kunnen opvangen en meekijken! Dit concept heeft indertijd al bij Steven Spielberg’s film Contact (1997) een rol gespeeld.

SETI werkt via hetzelfde principe, maar dan andersom. Er wordt juist gezocht naar signalen van andere planeten. Je zou kunnen zeggen dat SETI de Discovery Channel en National Geographic van andere planeten probeert op te vangen. Mochten er al buitenaardse ‘uitzendstations’ bestaan, dan zijn deze heel ver verwijderd van de Aarde. Vanwege de grote afstand moet er een hele grote ontvanger (telescoop) aanwezig zijn om het signaal op te pikken. Hiervoor gebruikt SETI meerdere telescopen, zoals de Allen telescope array, de Very Large Telescope, maar ook de Hubble telescoop.

De Very Large Telescope in Chili

Al geruim 30 jaar is SETI actief op dit gebied, maar tot nu toe is dit helaas tevergeefs geweest. Dit kan een aantal redenen hebben:

  • Er zijn geen beschavingen dicht genoeg bij Aarde, zodat wij hun signalen kunnen meten;
  • De beschavingen zijn er wel, maar zenden geen radiosignalen uit. Bijvoorbeeld omdat een beschaving, als hij meer geavanceerd is, een andere methode gebruikt om te communiceren (zoals bijvoorbeeld subspace bij Star Trek). Of omdat ze veel zuiniger omgaan met het uitzenden van signalen. Het ‘weglekken’ van dit soort straling is eigenlijk best wel zonde.

Boind

SETI moet enorm veel data verwerken, dat is veel meer werk dan wat ze aankunnen. Daarom zijn ze bij SETI een tijd geleden begonnen met distributed computing. Hierbij doneren mensen de rekenkracht van hun eigen computer (inmiddels een netwerk van duizenden computers) aan het SETI netwerk om alle data te kunnen verwerken. Dit netwerk heet Boinc en je kunt hier zelf ook aan meedoen! De onbenutte rekenkracht van je computer wordt dan gebruikt om ingewikkelde berekeningen uit te voeren.

Dit project is zeer succesvol en wordt nu ook gebruikt voor onder andere onderzoek naar kanker, kosmologie en nog veel meer. Het hele Boinc netwerk heeft nu meer dan 22.000 teraflops aan rekenkracht. De allerkrachtigste supercomputer op het moment kan rond de 34 Teraflops aan, dus je kunt het Boinc netwerk vergelijken met een supercomputer die bijna 650 keer sneller is dan de aller- allersnelste supercomputer die er op het moment bestaat. Dat is overigens de Tianhe-2, een bakbeest van 390 miljoen dollar en 3,12 miljoen rekenkernen (een Intel core-i7 heeft er maar 4).

WOW!

Zoals ik hierboven al zei heeft SETI tot op heden nog geen beschaving gevonden. Het project heeft echter wel een keer een gigantische piek in hun metingen gehad, wat enorm afstak tegen de gebruikelijke achtergrondruis. Het signaal werd al snel het WOW!-signaal genoemd (je mag raden waarom..) en is tot op heden niet nog eens gevonden. Op onderstaande foto kun je de WOW!-meting zien. Het signaal was zo sterk dat een meetschaal van 1-9 niet voldoende bleek te zijn om de sterkte van het signaal te duiden, waardoor ook letters gebruikt moest worden. De letter ‘U’ staat in dit geval voor ‘30 keer zo sterk als normaal’.

Het oorspronkelijke WOW! signaal

Later is er met veel betere telescopen nogmaals in de richting van het signaal gekeken, maar er is helaas niets vreemds gevonden. De dichtstbijzijnde ster is Tau Sagittarii, maar er zijn (nog) geen exoplaneten gevonden rondom die ster. Een mogelijke verklaring is dat er een stuk ruimtepuin wat licht reflecteerde, maar de kans dat een weerkaatsing van licht zo’n sterk signaal produceert, is eigenlijk nihil. Het kan ook zijn dat er een eenmalige lichtstraal richting de Aarde stond (bijvoorbeeld door een vreemd tollende pulsar of een gammaflits).

Mocht het signaal van buitenaardsen afkomen, dan had de zender minstenst 2,2 gigaWatt aan energie nodig. Aangezien wij mensen niet verder komen dan een paar megaWatt, moet deze beschaving veel en veel geavanceerder zijn dan wij. In 2012 is met de Arecibotelescoop een signaal met daarin 10.000 tweets verzonden naar de exacte plek van het WOW!-signaal, hopend op een reactie.

Luc Hendriks's afbeelding

Over Luc Hendriks

Nijmegen http://www.heel.al

Reacties